17 czerwca 2020

Jak sprzedać własne dzieło sztuki

Jak sprzedać własne dzieło sztuki

Poprzez moje kontakty z artystami zauważam, że nawet pomimo akademickiego wykształcenia na uczelniach artystycznych, brakuje im wiedzy na temat zagadnień prawnych działalności artystycznej. Wskutek tego dochodzi często do sytuacji, w której artyści nie wiedzą, w jaki sposób poruszać się po prawniczych aspektach swojej działalności, którą zasadniczo jest sprzedaż własnych dzieł sztuki. Wiedza z tego zakresu pozwala natomiast na zabezpieczenie własnych interesów oraz finansów, jak również pozwala uniknąć angażowania się w czasochłonne i kosztowne spory.

sprzedaż dzieła sztuki
Jak sprzedać własne dzieło sztuki

Jaka umowa do sprzedaży dzieła sztuki?

Artyści zawierają przy sprzedaży swoich dzieł zasadniczo dwa rodzaje umów:

1) umowę o dzieło;
2) umowę sprzedaży.

Umowa o dzieło charakteryzuje się tym, że artysta zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła. Zatem, w chwili zawierania umowy, dzieło jeszcze nie istnieje i dopiero zostanie stworzone na warunkach ustalonych z zamawiającym dzieło. Przykład: do rzeźbiarza zwraca się lokalny urząd gminy o stworzenie pomnika zasłużonej dla tej gminy postaci. Rzeźbiarz wraz z burmistrzem ustalają ogólne założenia jak materiał, wielkość i motyw pomnika, ale jego wykonanie zostaje w gestii twórczej inwencji artysty.

W umowie o dzieło powinny znaleźć się regulacje dotyczące wykonania dzieła, które będą normowały prawa i obowiązku obu stron umowy. W szczególności należy unormować:
- wysokość wynagrodzenia i terminy płatności,
- kwestię materiałów, a więc kto je dostarcza i na czyj koszt,
- termin oddania dzieła, ewentualnie etapy oddawania dzieła,
- możliwość lub brak nadzoru nad procesem powstawania dzieła przez zamawiającego,
- udział lub brak udziału artysty w instalacji dzieła,
- możliwość zgłaszania poprawek do dzieła, w tym po jego ukończeniu,
- moment odebrania dzieła.

Umowa o dzieło to taki plan wykonania dzieła, który przy okazji zawiera również podział obowiązków i praw. Dobrze napisana umowa o dzieło pozwala uniknąć wielu problematycznych kwestii, jak chociażby związanych z oddaniem dzieła, jego poprawkami, złą jakością użytych materiałów, czy w końcu odpowiedzialnością za wady dzieła.

Druga umowa, a więc umowa sprzedaży jest znacznie bardziej prosta i właściwie sprowadza się do prawidłowego uregulowania przejścia własności dzieła z artysty na kupującego. Umowa sprzedaży może być stosowana do już istniejącego dzieła sztuki, które jest we własności artysty i ten przenosi egzemplarz dzieła na inną osobę. Co więcej, może być stosowana również w handlu dziełami sztuki pomiędzy kolekcjonerami. W takiej umowie warto uzgodnić:
- cenę oraz ewentualne dodatkowe koszty (transportu, instalacji, ubezpieczenia),
- moment i termin wydania dzieła,
- rękojmię za wady fizyczne dzieła,
- wydanie certyfikatów lub innych dokumentów stwierdzających pochodzenie i autentyczność dzieła.


Forma umowy przy sprzedaży dzieła sztuki

Jeżeli chodzi o formę umowy o dzieło (a więc wykonanie dzieła sztuki) oraz umowy sprzedaży, to jest ona właściwie dowolna. Najlepiej, aby umowa została zawarta w formie pisemnej, co najlepiej pozwoli oddać zamiar obopólnych ustaleń oraz uniknąć sporów dowodowych co do zawarcia umowy i jej treści. Niemniej, możliwe jest również zawarcie umowy w formie elektronicznej, na przykład wklejając treść umowy do maila lub wysyłając umowę w nieedytowalnym pliku (np. PDF) - wówczas wystarczy aby druga strona w wiadomości zwrotnej stwierdziła, że akceptuje treść umowy i zgadza się na jej zawarcie.

Sprzedaż dzieła sztuki poprzez galerie i domy aukcyjne

Ciekawym rozwiązaniem dla artysty jest sprzedaż swoich dzieł sztuki poprzez galerie sztuki. Niewątpliwie, jest to bardzo wygodne rozwiązanie, bowiem to na galerii spoczywa trud znalezienia potencjalnego klienta oraz dopełnienia wszelkich formalności. W takim układzie galeria sztuki działa jak komis lub pośrednik, który kojarzy kupującego ze sprzedawcą. W modelu komisu, artysta zawiera umowę komisu z galerią - umowa może nazywać się inaczej, bo komis kojarzy się raczej z samochodami a nie sztuką, lecz o charakterze umowy świadczy jej treść, a nie nazwa. Zgodnie z Kodeksem cywilnym, przez umowę komisu przyjmujący zlecenie (komisant, czyli galeria) zobowiązuje się za wynagrodzeniem (prowizja) w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do kupna lub sprzedaży rzeczy ruchomych na rachunek dającego zlecenie (komitenta, a więc artysty), lecz w imieniu własnym. Komisant powinien wydać komitentowi wszystko, co przy wykonaniu zlecenia dla niego uzyskał, w szczególności powinien przelać na niego wierzytelności, które nabył na jego rachunek.

Natomiast w modelu galerii-pośrednika, artysta zawiera z galerią umowę, na mocy której galeria zobowiązuje się do pozyskania dla artysty kupującego jego dzieło, w zamian za co otrzyma prowizję. Różnica pomiędzy komisem a pośrednikiem sprowadza się do tego, że w tym drugim modelu, to artysta dokonuje osobiście sprzedaży we własnym imieniu. Zaś przy komisie, galeria działa na rachunek artysty, ale we własnym imieniu.

Natomiast jeżeli chodzi o domy aukcyjne, to zasadniczo zawierana jest umowa sprzedaży pomiędzy artystą a licytantem, któremu zostało udzielone przybicie. Dom aukcyjny pobiera dla siebie wynagrodzenie w formie prowizji, która doliczana jest do ceny wylicytowanej w drodze aukcji. Zatem, artystę z domem aukcyjnym łączy umowa o charakterze pośrednictwa. Możliwe są również inne rozwiązania, lecz nie sposób wszystkich opisać.


Sprzedaż własnej sztuki a prawa autorskie

Przy sprzedaży dzieł sztuki należy chociaż skrótowo omówić zagadnienia praw autorskich. Prawa autorskie to prawa przysługujące twórcy do jego dzieła. Dzielimy je na (1) osobiste prawa autorskie, tj. m.in. prawo do autorstwa utworu, oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem, nadzoru nad korzystaniem z utworu oraz (2) majątkowe prawa autorskie, które sprowadzają się do prawa do korzystania z utworu, rozporządzania nim oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu.

Osobiste prawa majątkowe są niezbywalne i w żaden sposób artysta nie może się ich pozbyć, tym bardziej sprzedać. Natomiast majątkowe prawa autorskie są zbywalne i artysta może sobie nimi rozporządzać, a także na nich zarabiać. Albowiem przykładowo, artysta może stworzyć na zamówienie plakat (w drodze umowy o dzieło) oraz przenieść na zamawiającego majątkowe prawa autorskie lub udzielić licencji. Za każdą z tych czynności może przysługiwać artyście wynagrodzenie. Tak więc artysta otrzyma wynagrodzenie za samo stworzenie plakatu oraz za to, że zamawiający będzie mógł przykładowo sprzedawać reprodukcje tego plakatu.

Do przeniesienia majątkowych praw autorskich konieczna jest umowa w formie pisemnej - a więc podpisany papier. W takiej umowie należy uwzględnić szereg istotnych kwestii, jak chociażby zakres przenoszonych praw majątkowych, pola eksploatacji, wynagrodzenie i sposób jego naliczania oraz rozliczania, kwestie wad utworu, termin jego oddania oraz sposób utrwalenia i wiele innych.

Podatki przy sprzedaży dzieła sztuki

Przy zarobkowej sprzedaży dzieł sztuki nie sposób pominąć istotnej kwestii jaką są podatki. Ten problem dość szczegółowo omówiłem w artykule Podatki dla artystów - wprowadzenie. Zatem skrótowo wspomnę, że artysta powinien rozważyć, czy jego działalność kwalifikuje się jako działalność gospodarcza (chociaż artystyczna) i w związku z tym, czy powinien dokonać rejestracji. Albowiem, jeżeli jego działalność przybiera profesjonalny charakter, jest stała, zorganizowana i nastawiona na zarobkowanie, to mieści się w definicji działalności gospodarczej.

Na gruncie ustawy o podatku VAT działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Z kolei ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) definiuje działalność gospodarczą jako działalność zarobkową, m.in. wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową, a także polegającą na wykorzystywaniu rzeczy oraz wartości niematerialnych i prawnych - prowadzoną we własnym imieniu bez względu na jej rezultat, w sposób zorganizowany i ciągły. 


Wobec tego, przy regularnej sprzedaży dzieł sztuki należy rozważyć zarejestrowanie działalności gospodarczej, a w konsekwencji obowiązek rejestracji do celów podatku VAT, posiadania kasy fiskalnej, wystawiania faktur i temu podobnych. Przy okazjonalnej zaś sprzedaży dzieł sztuki, należy jedynie pamiętać o podatku dochodowym i możliwości korzystania z podwyższonych kosztów uzyskania przychodów.


Jeżeli potrzebujesz pomocy przy sprzedaży swojego dzieła sztuki - skontaktuj się ze mną i opisz swój problem. Kontakt do mnie

Poniżej przedstawiam najważniejsze zagadnienia sprzedaży własnych dzieł sztuki na infografice:

jak sprzedać własne dzieło sztuki
Sprzedaż własnej sztuki

29 kwietnia 2020

Reklamacja używanego samochodu - kiedy i za co odpowiada sprzedawca

Reklamacja używanego samochodu - kiedy i za co odpowiada sprzedawca

Kupując używany samochód można, a wręcz należy spodziewać się konieczności jakiegoś wkładu finansowego. Niemniej, mowa tutaj o standardowych wydatkach związanych z wymianą oleju i innych płynów eksploatacyjnych, filtrów, czy nawet rozrządu. Czasami należy naprawić lub poprawić niektóre usterki, czy awarie widoczne na pierwszy rzut oka, lub o których poinformował sprzedawca. Kiedy jednak okazuje się, że auto posiada wadę, która nie była znana w chwili zakupu, kupujący może mieć uzasadnione roszczenia do sprzedawcy. Zakup samochodu z wadami jest bowiem problematyczny podwójnie - generuje dodatkowe koszty oraz odbiera radość z nowego samochodu.

Chociaż artykuł odnosi się do reklamacji samochodu używanego, zawarte informacje z powodzeniem można stosować przy reklamacji nowego samochodu.

Rękojmia czy gwarancja za wady samochodu używanego

Sprzedawca, zarówno osoba prywatna, jak i przedsiębiorca zajmujący się zawodowo sprzedażą samochodów, może odpowiadać za wady samochodu z kilku tytułów prawnych, tj. na podstawie kilku przepisów. Mianowicie, odpowiedzialność może wynikać z:
  • rękojmi za wady rzeczy sprzedanej,
  • gwarancji,
  • nienależytego wykonania zobowiązania.
Każda z podstaw odpowiedzialności cechuje się własnymi wadami i zaletami, lecz w pierwszej kolejności należy ustalić, z której podstawy można w ramach danej transakcji skorzystać.

reklamacja używanego samochodu
Reklamacja używanego samochodu


26 marca 2020

Akty prawne dotyczące epidemii koronawirusa

Akty prawne dotyczące epidemii koronawirusa

Sytuacja wywołana epidemią koronawirusa SARS-CoV-2 powodującego ostrą chorobę układu oddechowego – COVID-19 zmienia się bardzo dynamicznie, na co z kolei musi reagować państwo. A państwo reaguje poprzez tworzenie aktów prawnych, które mają na celu dać narzędzia do walki z epidemią. Jednakże szum medialny, który nieustannie towarzyszy epidemii często zniekształca obraz przygotowywanych przez państwo rozwiązań prawnych. Co więcej, prace legislacyjne odbywają się w szalonym tempie, a rząd nieustannie żongluje pomysłami, przez co trudno zorientować się, co jeszcze jest propozycją, a co już obowiązującym prawem. Dlatego zebrałem najważniejsze akty, które obowiązują, a listę będę aktualizował systematycznie.

Akty prawne dotyczące epidemii koronawirusa

Dlaczego czytać akty prawne, a nie doniesienia medialne, które wszak opierają się na aktach prawnych? Ponieważ rządowe propozycje nakładają istotne obowiązki oraz przyznają doniosłe uprawnienia. Głupio byłoby coś przekręcić lub uchybić określonemu obowiązkowi tylko dlatego, że w telewizji coś pominięto lub uproszczono w przekazie, a w konsekwencji ponieść dotkliwe skutki. Nie przeczę, czytanie aktów prawnych jest trudne, zwłaszcza ustawy zmieniającej ustawę o zmianie ustawy itd. W razie problemów z ich interpretacją, zapraszam do kontaktu. Kontakt do mnie.

  • Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tzw. ustawa antykryzysowa)
- określa m.in. pracę zdalną, dodatkowy zasiłek opiekuńczy, uprawnienia wojewody i ogólnie zasady i tryb zapobiegania oraz zwalczania zakażenia wirusem SARS-CoV-2.

Obecnie trwają prace nad zmianą tej ustawy, które mają pomóc głównie przedsiębiorcom. Zmiany obejmuje rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw. Prace legislacyjne można śledzić pod linkiem: http://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=299
W dniu 26 marca projekt jest na I-szym czytaniu w Sejmie.

Aktualizacja 1 kwietnia 2020 r. Sejm uchwalił ww. ustawę zmieniającą, a Prezydent ją podpisał. Ustawa została ogłoszona w Dzienniku Ustaw pod pozycją 568. Z ustawą zmieniającą można zapoznać się pod linkiem: http://dziennikustaw.gov.pl/D2020000056801.pdf

  • Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii 
- określa m.in. zakaz samodzielnego poruszania się osób niepełnoletnich, obowiązek kwarantanny osoby powracającej z zagranicy wraz z domownikami, czasowe ograniczenie prowadzenia przez przedsiębiorców działalności gospodarczej, zakaz korzystania z pełniących funkcje publiczne i pokrytych roślinnością terenów zieleni, w szczególności: parków, zieleńców, promenad, bulwarów, ogrodów botanicznych, zoologicznych, jordanowskich i zabytkowych, a także plaż.
Link do aktu: http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20200000566

Aktualizacja 1 kwietnia 2020 r. Akt należy czytać wspólnie z rozporządzeniami zmieniającymi (zakładka Akty zmieniające na ww. stronie).

  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii
- określa m.in. ograniczenia w transporcie osobowym, obowiązek kwarantanny, ograniczenia funkcjonowania instytucji i przedsiębiorstw, zakaz zgromadzeń.
Akt należy czytać wspólnie z rozporządzeniami zmieniającymi (zakładka Akty zmieniające na ww. stronie).

  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 
- określa m.in. nauczanie zdalne w szkołach.
Akt należy czytać wspólnie z rozporządzeniami zmieniającymi.

  • Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie przywrócenia tymczasowo kontroli granicznej osób przekraczających granicę państwową stanowiącą granicę wewnętrzną
- określa m.in. przejścia graniczne, na których przywrócona została kontrola i sposób kontroli.

  • Ustawa z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2
- określa m.in. powiększony krąg przedsiębiorców mogących skorzystać z mikropożyczki oraz zwolnienia z ZUS oraz przywraca bieg terminów procesowych, sądowych i administracyjnych.
Link do aktu: http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20200000875
Aktualizacja 20 maja 2020 r. 

17 marca 2020

Jak znaleźć właściciela działki

Jak znaleźć właściciela działki

Wiedza o tym, jak znaleźć właściciela działki może być przydatna w różnych sytuacjach. Przede wszystkim, przyda się osobom, które noszą się z zamiarem zakupu danej nieruchomości, której właściciela nie znają. Przyda się również tym, którym na czyjejś działce przydarzył się wypadek, za który odpowiada właściciel, czy posiadacz danej działki. Ustalenie właściciela działki może być również konieczne dla ustanowienia służebności na tej działce. W końcu, wiele osób poszukuje właściciela działki z czystej ciekawości. Warto wiedzieć, że ustalenie właściciela działki możliwe jest zasadniczo nawet bez wychodzenia z domu, a dzięki internetowym zbiorom danych, które są publiczne, ustalenie właściciela jest zupełnie darmowe oraz ogólnodostępne. Jednakże, w niektórych sytuacjach konieczne jest wystąpienie o udzielenie takiej informacji do odpowiedniego organu, co wymaga posiadania interesu prawnego. 

Ustalenie właściciela działki poprzez Geoportal

Poszukiwanie właściciela nieruchomości najlepiej rozpocząć od Geoportalu znajdującego się pod adresem https://www.geoportal.gov.pl/. Dzięki niemu w prosty sposób możemy odszukać na mapie, analogicznie jak na Google Maps, interesującą nas działkę oraz pozyskać szereg informacji. Po wejściu na stronę Geoportalu, z prawej strony należy wybrać baner "Geoportal Krajowy", który otworzy mapę Polski. Geoportal zawiera bardzo dużo różnych danych oraz informacji, lecz te najważniejsze pokazywane są domyślnie, więc wystarczy wyszukać poprzez przybliżanie poszukiwaną nieruchomość i na nią kliknąć. Na poniższym przykładzie przedstawiłem, jakie informacje można uzyskać z Geoportalu na temat działki, na której znajduje się centrum handlowe Manufaktura w Łodzi. 

jak ustalić właściciela działki
Jak znaleźć właściciela działki poprzez Geoportal
Najistotniejsza informacja, jaką daje Geoportal, to numer księgi wieczystej danej działki. Co więcej, numer księgi wieczystej zawiera link do portalu z elektronicznymi księgami wieczystymi, więc klikając na numer KW zostajemy odesłani do wyszukiwarki ksiąg wieczystych. I właśnie w księdze wieczystej znajduje się informacja na temat właściciela konkretnej działki. W kontekście wskazanego powyżej przykładu, właścicielem działki, na której znajduje się centrum handlowe Manufaktura jest Łódź - miasto na prawach powiatu.

16 lutego 2020

Reklamacja wad budynku lub mieszkania

Reklamacja wad budynku lub mieszkania

Zakup budynku mieszkalnego lub mieszkania to niezwykłe wydarzenie, które wiąże się z wielkimi emocjami i rzecz jasna wydatkami. Dlatego zakładając własny dom każdy kupujący oczekuje, że będzie on idealny i bez wad. Niestety, wady budynków i mieszkań ujawniają się dość często i nieważne przy tym jest, jak dobrze byłyby wykonane. Powszechnie znane jest zjawisko "pracowania" czy "osiadania na gruncie" budynków, które może prowadzić do zmian w budynku lub mieszkaniu, jednakże wady często są przyczyną nieprawidłowego wykonania prac budowlanych. W przypadku budynków lub mieszkań z rynku wtórnego wady mogą być pochodną nieodpowiedniego dbania i eksploatacji. Reklamacja wad budynku lub mieszkania to niestety konieczność, aby móc cieszyć się z własnego domu pełnią szczęścia. 

reklamacja wad mieszkania
Reklamacja wad budynku lub mieszkania

Kto odpowiada za wady budynku lub mieszkania?

Własny dom można kupić na rynku pierwotnym lub wtórnym. W pierwszym przypadku zakupu dokonuje się zasadniczo od dewelopera, który budynek stawia we własnym imieniu przy użyciu własnych środków, lub przy udziale wykonawcy, a nawet wielu wykonawców, a czasami również podwykonawców. Im większa inwestycja, tym zazwyczaj więcej podmiotów bierze udział w procesie budowy. A to z kolei prowadzi do tego, że różne elementy procesu są wykonywane przez różne firmy i koniec końców nabywca mieszkania w bloku może mieć wątpliwość do kogo zgłosić reklamację nieszczelnego okna, do kogo pęknięcie na ścianie, a do kogo odpadające płytki na klatce schodowej bloku.

2 lutego 2020

"Podatek VAT w branży TSL" - książka, której jestem współautorem

"Podatek VAT w branży TSL" - książka, której jestem współautorem


Bardzo miło mi poinformować, że w sprzedaży ukazała się książka, której jestem współautorem. Jest to praktyczny przewodnik po podatku od towarów i usług dla branży transportu, spedycji i logistyki. Omówienie jest poparte mnóstwem przykładów, wyroków oraz interpretacji, więc na pewno pomoże w lepszym zrozumieniu i stosowaniu podatku VAT w tejże dynamicznie zmieniającej się branży.

Książka do nabycia między innymi u wydawcy Wolters Kluwer - https://www.profinfo.pl/sklep/podatek-vat-w-branzy-tsl,117389.html#book

Paweł Terpiłowski książka
Podatek VAT w branży TSL