19 kwietnia 2015

Jak sprzedać własny obraz, utwór, czy pierwsze dzieło sztuki - 5 prostych zasad


Jesteś artystą, początkującym artystą, który pędzle i płótno kupuje za pieniądze otrzymane od rodziców albo wypracowane nocami za barem w klubie. Swoje prace próbujesz gdzieś zaprezentować, starasz się, żeby ktoś Cię zauważył i docenił Twój trud, ale przede wszystkim wielki talent, który w sobie tak pielęgnujesz i rozwijasz. I oto pojawia się Twój pierwszy kupiec. Wątpię, żeby był to profesjonalny marchand lub galeria sztuki (pewnie litościwy wujek z Krakowa lub uliczny przechodzeń), dlatego warto, żebyś sam wiedział jak dokonać transakcji, tak aby nie skrzywdzić siebie i swojego talentu. 

Może zainteresuje Cię również artykuł o sprzedaży sztuki poprzez domy aukcyjne? A na pewno zainteresuje Cię, jaki podatek VAT płaci się od sprzedaży dzieł sztuki.

Sprzedaż własnych dzieł sztuki to wielkie przeżycie, które warto zabezpieczyć prawnie.

Oczywiście, najlepszym rozwiązaniem jest pomoc przy napisaniu umowy zawodowego prawnika, jednakże domyślam się, że zarobione pieniądze przeznaczysz na zakup materiałów do dalszej pracy. Dlatego, przedstawiam 5 prostych i bardzo ważnych zasad, które mogą Ci pomóc w dokonaniu sprzedaży Twoich dzieł sztuki (poniższe zasady mają odpowiednie zastosowanie do prac wszelkiego gatunku, ale żeby było bardziej przystępnie, posługuję się przykładem obrazu):
 
  1. Umowa przenosząca majątkowe prawa autorskie (tak fachowo nazywa się umowę sprzedaży na gruncie prawa autorskiego) musi zostać zawarta w formie pisemnej!
    - jest to zasada ustawowa, której niedopełnienie wywoła bardzo negatywne skutki. Jeśli umowa zostanie zawarta na przykład ustnie albo poprzez Messengera/SMS, to będzie NIEWAŻNA. To oznacza, że jeśli Twój wujek się rozmyśli, to w każdej chwili będzie mógł żądać od Ciebie, abyś oddał mu pieniądze i zabrał swój obraz. Z drugiej strony, wujek nie będzie uprawniony do rozporządzania obrazem, ponieważ tak naprawdę nie nabył do niego praw.
  2. Precyzyjnie określ cenę.
    Kwestia, która powinna Cię najbardziej interesować. Co prawda, jeśli umowa nie zawiera ceny, to nie oznacza z automatu, że obraz podarowałeś bezpłatnie, ponieważ prawo domniemuje wynagrodzenie za przeniesienie praw. Jednakże, zawsze warto określić ją jednoznacznie, np. kwotą i walutą, tak aby w razie braku zapłaty lub problemów z ustaleniem wynagrodzenia nie było żadnych wątpliwości.
    Przykład: sprzedajesz wujkowi z USA obraz i w umowie widnieje cena "1.000 dolarów, płatne do 1 grudnia 2015 r." Otrzymujesz od wujka w określonej dacie przekaz pieniężny, a tu 1.000 dolarów kanadyjskich! Zapomniałeś, że wujek mieszka w Kanadzie, a pracuje w USA... I co teraz?
  3. Precyzyjnie określ przedmiot sprzedaży.
    Chociaż zabrzmi to kuriozalnie, to czym innym jest sprzedaż majątkowych praw autorskich do obrazu, a czym innym sprzedaż egzemplarza tego obrazu. Rozdział między sferą prawną a materialną utworu autorskiego, to temat rzeka, dlatego tylko sygnalizuję, abyś dokładnie w umowie opisał, czy kupujący nabywa obraz, czy obraz wraz z wszystkimi prawami majątkowymi do niego. Istotną kwestią jest również, czy obraz już istnieje, czy dopiero ma zostać stworzony, jeśli tak, to umowa będzie umową o dzieło.
  4. Unormuj przyszłość.
    Umowa, którą zawierasz nie wywoła skutków tylko „tu i teraz”, ale może regulować dużo kwestii związanych z obrazem oraz Twoimi uprawnieniami do niego na przyszłość. Chociażby kwestię żądania zapłaty wynagrodzenia na przyszłość, jeśli okaże się, że Twój obraz to arcydzieło sztuki i chce kupić je The Metropolitan Museum of Art. Sprzedałeś je wujkowi za 1.000 dolarów kanadyjskich, a po 5 latach okazuje, się że obraz jest już warty 100.000 dolarów amerykańskich. Poza tym, możesz zastrzec sobie w umowie prawo dostępu do swojego obrazu albo wyłączyć pewne pola eksploatacji.
  5. Zachowaj trzeźwość umysłu i dwa razy przeczytaj umowę.
    To jest chyba najważniejsza zasada, zwłaszcza jeśli nie Ty sporządziłeś umowę. Przeczytaj dokładnie wszystkie postanowienia umowy, nawet gdyby miała 10 stron i nie podpisuj jej, gdy masz jakieś wątpliwości lub czegoś nie rozumiesz. Poproś o wyjaśnienia drugą stronę, lub daj prawnikowi umowę do konsultacji. Konsekwencje prawne mogą być naprawdę trudne do przewidzenia.

Nie możesz traktować powyższych porad jako kompleksowej porady prawnej w kwestii sporządzania czy zawierania umów związanych z prawami autorskimi. Chciałem Ci przedstawić - moim zdaniem - istotne kwestie, które musisz wziąć pod uwagę. Przede wszystkim jednak, musisz być świadomy swoich praw, ale i obowiązków, jeśli masz zamiar brać czynny udział w obrocie prawnym swoimi pracami.

Dla utrwalenia najważniejszych zasad przedstawiam je raz jeszcze w obrazowej formie:

Jak sprzedać swoje dzieło sztuki


Jeżeli potrzebujesz pomocy - skontaktuj się ze mną i opisz swój problem. Kontakt do mnie.

Przeczytaj również:

14 komentarzy:

  1. Bardzo pomocny artykuł. Zaczęłam malować olejami i co jakiś czas znajdę taki test i niestety obawiam się ,że sztuka wymaga własnego prawnika....

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dzięki. To życzę powodzenia, a w razie potrzeby pytaj śmiało, a być może pomogę w Twoim starcie do malarskiej kariery!

      Usuń
  2. Dziękuję za artykuł. A jak sprzedaż obrazu rozliczyć z US? Jakie PIT-y? jeśli nie posiadamy działalności gospodarczej, a to już 3 sprzedaż w miesiącu, więc jest to zbyt okazjonalna sprzedaż, tylko zaczyna być ciągła. Pozdrawiam.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Witam. Sposób rozliczenia się z US ze sprzedaży sztuki zależy od kilku spraw - czy jesteście twórcami i sprzedajecie swoje dzieła, czy profesjonalnie zajmujecie się sprzedażą sztuki, czy też okazjonalnie... Różne stawki przewidziane są dla różnego rodzaju sprzedaży. Jeżeli potrzebujecie bliższych informacji, to proszę o kontakt przez formularz.

      Usuń
  3. Witaj,
    Możesz przybliżyć kwestie rozliczenia z US sprzedaży dzieła sztuki - wariant dla twórców sprzedających swoje dzieła w przypadku gdy dzieło już istnieje. Jak to zrobieć, jaka jest wysokość podatku etc. Będę wdzięczna za odpowiedź. Pozdrawiam

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Ponieważ pytanie dość często się powtarza, napisałem co i jak - http://www.sprawnie.com/2016/02/podatek-vat-od-sprzedazy-dzie-sztuki.html

      Usuń
  4. Dziękuję za wnikliwy artykuł! pozdrawiam

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dzień dobry mam takie pytanie mamy z mężem ok 100 obrazów różnej wielkości, są to obrazy które namalował jego tato, moje pytanie brzmi gdzie moglibyśmy je sprzedać? Mój mail kelus2992@wp.pl

      Usuń
    2. Dzień dobry mam takie pytanie mamy z mężem ok 100 obrazów różnej wielkości, są to obrazy które namalował jego tato, moje pytanie brzmi gdzie moglibyśmy je sprzedać? Mój mail kelus2992@wp.pl

      Usuń
    3. Kanałów sprzedaży jest wiele, to zależy od wartości artystycznej tych obrazów. Od Allegro, przez domy aukcyjne, po galerie skończywszy.

      Usuń
  5. Jestem artystą po warszawskiej ASP i wystawiam i sprzedaje swoje prace olejne na zasadzie Umowy Komisowej w Galerii
    Norland. Warunek, obrazy muszą być na dobrym poziomie i powinny być oprawione.

    OdpowiedzUsuń
  6. Artykuł pisany przez osobę, która nie ma pojęcia o temacie. Sprzedając obraz nie przenosi się na kupującego majątkowych praw autorskich.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Z automatu nie przenosi się sprzedając sam egzemplarz. Jednak w obrocie profesjonalnym, kupujący są zainteresowani przeniesieniem praw autorskich.

      Usuń

Jeżeli chcesz o coś spytać lub podzielić się swoimi uwagami - pisz śmiało!